Leki przeciwwirusowe, przeciwgrzybicze i przeciwpasożytnicze

Bo wirusy korzystają z maszynerii naszych komórek, a grzyby i pasożyty są eukariontami — biochemicznie podobnymi do człowieka. Im bliżej patogen jest człowiekowi, tym trudniej o selektywną toksyczność i tym więcej działań niepożądanych.

Acyklowir jest prolekiem — musi zostać ufosforylowany przez wirusową kinazę tymidynową (HSV, VZV), więc aktywuje się głównie w komórkach zakażonych. Po wbudowaniu do DNA działa jako terminator łańcucha, stąd dobra tolerancja.

To inhibitor neuraminidazy grypy; skraca chorobę o około 1 dzień, ale tylko gdy zostanie podany w ciągu 48 godzin od wystąpienia objawów.

Wirusy RNA mutują bardzo szybko — monoterapia to przepis na szybkie powstanie oporności.

Wiążą ergosterol i tworzą pory w błonie grzyba. Amfoterycyna B jest nefrotoksyczna, daje gorączkę i dreszcze („amphoterrible"); nystatyna stosowana tylko miejscowo lub doustnie bez wchłaniania.

Hamują 14-α-demetylazę (CYP51), blokując syntezę ergosterolu. Silnie hamują ludzkie CYP (zwłaszcza 3A4) → interakcje ze statynami, warfaryną, takrolimusem; ryzyko hepatotoksyczności.

Hamują syntezę β-1,3-D-glukanu ściany komórkowej grzyba. Podawane tylko dożylnie, dobrze tolerowane, skuteczne wobec Candida.

Terbinafina — hamuje epoksydazę skwalenową. Kuracja trwa tygodnie do miesięcy (paznokcie stóp nawet ~3 miesiące).

Wirus pozostaje latentny w zwoju nerwowym — lek tylko tłumi replikację i reaktywację, nie eliminuje wirusa z organizmu.

Grzyby rosną powoli, a eradykacja wymaga tygodni–miesięcy (kandydoza jamy ustnej 1–2 tyg., grzybica paznokci do 3 mies.). Przerwanie leczenia po ustąpieniu objawów niemal zawsze kończy się nawrotem.